Dereotu (Anethum graveolens)

Fotoğraf: Unknown authorUnknown author or not provided, Wikimedia Commons ·Public domain

Serin mevsimde hızla büyüyen tek yıllık bir aromatik; doğrudan saksıya tohumla ekilir, birkaç haftada hasada gelir.

Genel bakış

Dereotu, Türk mutfağında cacıktan zeytinyağlılara, börekten balık yemeklerine kadar geniş bir kullanım alanı olan, ferah kokulu bir aromatiktir. Tek yıllıktır, hızlı büyür ve doğrudan saksıya tohumla ekildiğinde birkaç hafta içinde hasat verir.

Dereotu, Türkiye’nin çoğu bölgesinde serin mevsimin bitkisidir. Sıcak ve uzun yaz günlerinde hızla çiçek sapı çıkarır ve yaprak üretimi durur. Bu yüzden balkonda en iyi sonucu ilkbahar ve sonbahar ekimlerinden alırsınız. Akdeniz ve Ege kıyılarında kış boyunca da yetiştirilebilir.

Balkon için kısa boylu ve geç çiçeklenen çeşitler (tohum paketlerinde “yaprak dereotu” veya “bodur” ibaresine bakın) avantajlıdır; normal dereotu çiçeklendiğinde 80–100 cm boya ulaşabilir.

İlkbahar ve sonbaharda güney, batı ve doğu cephe idealdir. Kuzey cephede de yetişir ama daha ince ve seyrek olur. Yaz ekimi yapacaksanız doğu cephe ya da öğleden sonra gölge alan bir köşe seçin.

Saksı ve toprak

• Dereotu kazık köklüdür; en az 20–30 cm derinlikte saksı seçin.
• Balkon kasasında bitkiler arası 10–15 cm bırakın; yaprak hasadı için biraz sık ekilebilir.
• Süzek, hafif ve orta verimli bir toprak: torf/cocopeat + %20 kompost + perlit.
• Uzun ve ince sapları rüzgârda kırılabilir; rüzgârlı balkonlarda korunaklı bir köşe seçin.
• Toprak miktarını saksı toprak hesaplama aracıyla hesaplayabilirsiniz.

Ekim ve dikim

Fide mi tohum mu? Dereotu kazık köklü olduğu için şaşırtmayı sevmez. Hazır fideler pazarda bulunsa da çoğu zaman şaşırtmadan sonra hızla tohuma kaçar. Doğrudan saksıya tohum ekmek en iyi yoldur.

• Tohumları 0,5–1 cm derinliğe, sıra halinde veya serpme ekin. Çimlenme 7–14 gün sürer.
• Fideler çıktıktan sonra 10–15 cm aralık kalacak şekilde seyreltin.
• Zamanlama: Marmara, Ege ve Akdeniz’de Eylül–Kasım ve Şubat–Nisan arası; kıyı bölgelerinde kış boyunca. İç ve Doğu Anadolu’da Mart–Mayıs ve Ağustos sonu–Eylül en uygun dönemlerdir.
• Sürekli hasat: Dereotu bir kez kesildikten sonra sınırlı yeniden büyür. Kesintisiz taze dereotu için 3–4 haftada bir yeni saksı ekin.

Bölgenize göre zamanlama için ekim takvimini inceleyin.

Bakım

• Sulama: Toprağı hafif nemli tutun; susuz kalan dereotu hızla tohuma kaçar. Ancak ıslak toprakta kökleri çürür. Miktar için sulama hesaplama aracına bakabilirsiniz.
• Gübre: Genellikle gerekmez. Yapraklar soluk görünürse ayda bir yarım dozda sıvı gübre verin.
• Destek: Uzun bitkileri ince bir çubukla destekleyin.
• Hasat: Bitki 15–20 cm boya ulaşınca dış yaprakları dipten kesin. Bir seferde bitkinin üçte birinden fazlasını almayın. Taze dereotu çabuk solar; kullanmadan hemen önce kesin. Fazlasını doğrayıp dondurabilirsiniz.
• Çiçek ve tohum: Çiçek sapı çıktığında yapraklar azalır. Sarı şemsiye çiçekler yararlı böcekleri çeker. Çiçeklerin tohuma dönmesini beklerseniz, kurutulmuş dereotu tohumunu turşuda kullanabilirsiniz.

Sık görülen sorunlar

• Erken çiçeklenme: Sıcak, uzun günler, susuzluk veya şaşırtma stresi. Serin mevsimde ekin ve doğrudan tohumla yetiştirin.
• Yaprak biti: Dereotunun en yaygın zararlısıdır; özellikle ilkbaharda sürgün uçlarında koloni yapar. Su ile yıkayın veya arap sabunlu su kullanın.
• Devrilme: Rüzgâr ve uzun saplar; destekleyin.
• Kök çürüklüğü: Aşırı sulama ve kötü drenaj.
• Kırlangıçkuyruk tırtılı: Maydanozda olduğu gibi dereotunu da sever.

Pratik not: Dereotunu küçük saksılara ayrı ayrı ekmek yerine uzun bir balkon kasasının bir ucundan başlayarak her 3–4 haftada bir yeni bir sıra ekebilirsiniz. Böylece kasanın bir ucu hasat edilirken diğer ucunda yeni fideler büyür ve mutfağınızda her zaman taze dereotu bulunur.

Dereotu, maydanoz ile aynı kasada yetişebilir; yazın salatalık ile birlikte cacığın malzemelerini tamamlar.

Yayın: 3 Kasım 2026

Zamanlar ılıman bölgeler (Marmara/Ege) için ortalamadır; bölgenize göre ekim takvimi aracını kullanın.