Balkonda hangi çiçekler yetişir?
Fotoğraf: Bill Nicholls, Wikimedia Commons ·CC BY-SA 2.0
Balkonda hangi çiçeğin yetişeceğini aldığı güneş belirler. Günde 6 saatten fazla güneş alan güney ve batı balkonlarında sardunya, petunya, lavanta, portulaka ve kadife çiçeği; 3–6 saat güneş alan doğu balkonlarında minestrone, surfinya ve sıklamen; gölgeli kuzey balkonlarında ise begonya, kına çiçeği (impatiens) ve fuşya en iyi sonucu verir.
Önce balkonunuzu tanıyın
Bir gün boyunca balkonunuzun kaç saat doğrudan güneş aldığını not edin:
- Tam güneş (6+ saat): Genellikle güney ve batı cepheler.
- Yarı gölge (3–6 saat): Genellikle doğu cephe; sabah güneşi alır.
- Gölge (3 saatten az): Kuzey cepheler, üst katın gölgesindeki balkonlar.
Rüzgâr ve kat yüksekliği de önemlidir. Yüksek katlarda rüzgâr saksıyı hızla kurutur ve narin çiçekleri yıpratır.
Güneşe göre balkon çiçekleri
| Çiçek | Işık | Çiçeklenme | Bakım | Not |
|---|---|---|---|---|
| Sardunya (Pelargonium) | Tam güneş | İlkbahar–sonbahar | Kolay | Kurumaya dayanıklı |
| Petunya / surfinya | Tam güneş–yarı gölge | Mayıs–Ekim | Orta | Sarkık türler korkuluk saksısına uygun |
| Lavanta | Tam güneş | Haziran–Ağustos | Kolay | Arıları çeker, kuraklığa dayanıklı |
| Portulaka (ipek çiçeği) | Tam güneş | Haziran–Eylül | Çok kolay | Sıcak ve kuruyu sever |
| Kadife çiçeği (Tagetes) | Tam güneş | Haziran–Ekim | Kolay | Sebze yanına iyi arkadaş |
| Lantana | Tam güneş | Haziran–Ekim | Kolay | Sıcağa çok dayanıklı |
| Sıklamen | Yarı gölge | Sonbahar–ilkbahar | Orta | Serin mevsim çiçeği |
| Menekşe / hercai menekşe | Yarı gölge | Sonbahar–ilkbahar | Kolay | Kışlık balkon için |
| Begonya | Yarı gölge–gölge | Mayıs–Ekim | Kolay | Fazla suya hassas |
| Kına çiçeği (Impatiens) | Gölge | Mayıs–Ekim | Kolay | Bol su ister |
| Fuşya | Gölge | Haziran–Eylül | Orta | Rüzgârdan korunmalı |
Mevsimlik çiçek planı
Doğru seçimle balkon neredeyse yıl boyu çiçekli kalabilir:
- İlkbahar: Lale, sümbül ve nergis soğanları (sonbaharda dikilir), hercai menekşe.
- Yaz: Sardunya, petunya, portulaka, kadife, lantana, begonya.
- Sonbahar: Krizantem, sıklamen, kalanşo.
- Kış: Hercai menekşe, süs lahanası, sıklamen (ılıman bölgelerde).
Bölgenize göre ekim ve dikim zamanlarını ekim takvimi aracımızda bulabilirsiniz.
Çiçek ve sebzeyi bir arada yetiştirmek
Çiçekler sadece süs değildir; balkon bostanının sağlığına da katkı sağlar. Kadife çiçeği, lavanta, fesleğen çiçekleri ve dereotu arıları ve uğur böceği, sirfid sineği gibi faydalı böcekleri çeker. Bu böcekler domates, salatalık ve kabak gibi bitkilerin tozlaşmasına yardım eder, yaprak biti popülasyonunu da kontrol altında tutar. Doğal zararlı kontrolü için yaprak biti doğal ilaç rehberimize bakabilirsiniz.
Saksı, toprak ve sulama
- Saksı: Korkuluk saksıları en az 15–20 cm derinlikte olmalı. Tek bitki için 3–5 litre, çiçek kasaları için metre başına 15–20 litre toprak hesaplayın. Ölçüleri saksı toprak hesaplama aracıyla kolayca bulabilirsiniz.
- Toprak: Torf veya kokopit, kompost ve perlit karışımı. Lavanta ve portulaka için perliti artırın. Ayrıntılar saksı toprağı nasıl hazırlanır rehberinde.
- Sulama: Yazın küçük çiçek saksıları her gün su isteyebilir. Toprağa göre sulayın; sıklık için saksı bitkileri ne sıklıkla sulanır yazısına bakın.
- Gübre: Çiçeklenme döneminde 2 haftada bir, fosfor ve potasyumu yüksek bir sıvı gübre.
- Solan çiçekleri koparın: Bitki tohum yapmaya enerji harcamaz, yeni tomurcuk verir.
Yenilebilir çiçekler
Bazı balkon çiçekleri hem göz hem de damak zevkine hitap eder. Latin çiçeği (Tropaeolum), yaprakları ve çiçekleri hafif acı ve biberimsi tadıyla salatalara renk katar; güneşli balkonda sarkarak büyür. Hercai menekşe ve menekşe çiçekleri tatlı ve pastaları süslemek için kullanılabilir. Aynı zamanda kabak çiçekleri dolma yapımında, lavanta çiçekleri ise çaylarda ve tatlılarda değerlendirilir. Yemek için yetiştirdiğiniz çiçeklerde kimyasal ilaç kullanmayın ve yalnızca türünü kesin olarak bildiğiniz çiçekleri tüketin.
Arı ve kelebek dostu balkon
Şehirlerde balkonlar, tozlayıcı böcekler için küçük ama önemli duraklardır. Arı ve kelebekleri çekmek için:
- Mümkün olduğunca tek katlı, açık çiçekli türleri seçin; katmerli çiçeklerde nektara ulaşmak zordur.
- Farklı zamanlarda çiçek açan bitkileri bir arada yetiştirerek ilkbahardan sonbahara kesintisiz besin sağlayın.
- Lavanta, biberiye, kekik, adaçayı ve çiçeğe kalkmış fesleğen arıların favorileridir.
- Küçük bir tabağa çakıl taşı koyup su ekleyerek arılar için güvenli bir içme noktası oluşturun.
Soğanlı çiçekler
İlkbaharda balkonu renklendirmek isteyenler için lale, sümbül, nergis ve misket çiçeği soğanları Ekim–Kasım aylarında saksıya dikilir. Soğanlar, boylarının yaklaşık 2–3 katı derinliğe, sivri uçları yukarı bakacak şekilde yerleştirilir. Katmanlı dikimde iri soğanlar alta, küçükler üste konarak aynı saksıda uzun süreli bir çiçek gösterisi elde edilir. Kış boyunca saksıyı aşırı ıslak tutmayın.
Sık yapılan hatalar
- Işığa uymayan çiçek seçmek: Kuzey balkonuna petunya, güney balkonuna kına çiçeği koymak hayal kırıklığıyla biter.
- Çok küçük saksı: Yazın günde iki kez sulama gerektirir ve bitki çabuk tükenir.
- Tek kasaya fazla bitki: Kök rekabeti ve havasızlık hastalık getirir.
- Solan çiçekleri bırakmak: Çiçeklenme süresini kısaltır.
- Gübreyi abartmak: Bol yaprak, az çiçek demektir.
- Kış soğuğunu hesaba katmamak: Sardunya ve begonya gibi türler donda zarar görür; soğuk bölgelerde içeri alın.
Özet
Balkonda çiçek yetiştirmenin sırrı, balkonunuzun ışığına uygun türü seçmektir. Güneşli balkonlarda sardunya, petunya, lavanta ve portulaka; gölgede begonya, kına çiçeği ve fuşya güvenli başlangıçlardır. En popüler balkon çiçeğinin ayrıntılı bakımı için sardunya bakımı rehberimizi okuyabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Balkonda en kolay yetişen çiçek hangisi?
Güneşli balkonlarda sardunya, portulaka (ipek çiçeği) ve kadife çiçeği; gölgeli balkonlarda begonya ve kına çiçeği (impatiens) en az bakım isteyen ve en uzun çiçek açan türler arasındadır.
Kuzey cepheli balkonda çiçek yetişir mi?
Evet. Begonya, kına çiçeği, fuşya, sıklamen ve eğrelti gibi gölgeye dayanıklı bitkiler kuzey balkonlarda başarıyla yetişir. Sebze ve Akdeniz aromatikleri için ise ışık yetersiz kalabilir.
Rüzgârlı balkonda hangi çiçekler dayanır?
Lavanta, biberiye, portulaka, sedum ve kısa boylu süs otları rüzgâra dayanıklıdır. Petunya ve fuşya gibi narin çiçekleri rüzgâr kesici bir köşeye yerleştirin.
Ekim ve hasat zamanları bölgenize, çeşide ve balkonunuzun aldığı güneşe göre değişebilir. Bölgenize göre zamanlamayı ekim takvimi aracından görebilirsiniz.