Turp (Raphanus sativus)

Fotoğraf: U.S. Department of Agriculture, Wikimedia Commons ·Public domain

Kırmızı (bahçe) turpu tohumdan 25–35 günde hasada gelir; sığ saksıda yetişen, çocuklarla bile ekilebilecek en hızlı kök sebze.

Genel bakış

Turp, balkonda en hızlı ürün veren sebzedir. Küçük, kırmızı bahçe turpu (Fransız turpu da denir) tohum ekiminden yaklaşık bir ay sonra sofraya gelir. Bu hız onu hem yeni başlayanlar hem de çocuklarla yapılacak bir balkon projesi için mükemmel kılar. Lahanagiller ailesinden olduğu için serin havayı sever; sıcakta çabuk acılaşır, odunlaşır ve çiçeğe kalkar.

Balkon için en uygun olanlar yuvarlak kırmızı turplar ve kırmızı-beyaz uzun “French breakfast” tipleridir. Pazarda gördüğümüz iri siyah turp ve beyaz turp (daikon) de saksıda yetişebilir, ancak 30 cm’den derin saksı ve 2–3 ay ister.

İlkbahar ve sonbaharda her cephe uygundur; kuzey cephede bile, günde 4 saat ışık alıyorsa ürün verir. Yazın güney ve batı cephede başarı düşük olur.

Saksı ve toprak

• Kırmızı turp için 15–20 cm derinlik yeterlidir. Uzun balkon kasaları ve geniş, sığ saksılar idealdir.
• Toprak gevşek ve taşsız olmalı; sert veya sıkışık toprakta yumrular çatallanır ve küçük kalır. Torf/cocopeat + biraz kompost + perlit kullanın.
• Taze ve fazla azotlu gübre yaprağı büyütür, kökü küçük bırakır; kompostu ölçülü kullanın.
• Saksınıza gereken toprağı saksı toprak hesaplama aracıyla bulabilirsiniz.

Ekim ve dikim

Fide mi tohum mu? Turp bir kök sebzedir ve şaşırtmayı sevmez; her zaman doğrudan tohum ekin.

• Tohumları 1 cm derinliğe, aralarında 3–5 cm kalacak şekilde ekin. Çimlenme 3–6 gün sürer.
• Sık çıkan fideleri mutlaka seyreltin; sıkışan turplar yumru yapmaz, sadece yaprak verir.
• Zamanlama: Kıyı bölgelerinde Eylül’den Nisan’a kadar hemen her ay ekilebilir. İç Anadolu ve Doğu’da Eylül ile Mart–Nisan en uygun dönemlerdir. Kışlık siyah turp için Ağustos sonu–Eylül ekimi yapılır.
• 10–14 günde bir küçük partiler ekerek sürekli taze turp elde edin.

Bölgenize göre zamanlama için ekim takvimine bakın.

Bakım

• Sulama: Turpun lezzetinin sırrı düzenli nemdir. Kuruyup ıslanan toprakta turp çatlar, susuz kalan turp acılaşır ve süngerleşir. Toprağı sürekli hafif nemli tutun. Ölçü için sulama hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
• Gübre: Kısa ömürlü olduğu için genellikle gübreye gerek yoktur.
• Işık: Fazla gölgede turp yaprağa kaçar, yumru incelir. En az yarım gün ışık sağlayın.
• Hasat: Toprağın üstünde yumrunun omzu görünmeye başlayınca, kırmızı turpları 2–3 cm çapa ulaştığında çekin. Beklemeyin: Olgunluğu geçen turp birkaç gün içinde odunlaşır ve içi boşalır. Genç turp yaprakları da yenebilir; çorbada veya kavurmada kullanılır.

Sık görülen sorunlar

• Yumru yapmama: Sık ekim, yetersiz ışık, aşırı azot veya sıcak hava.
• Acı ve odunsu turp: Sıcaklık, susuzluk veya geç hasat.
• Çatlama: Düzensiz sulama.
• Pire böceği: Yapraklarda küçük delikler; genç fideleri etkiler. İnce tül örtü işe yarar.
• Tohuma kaçma: İlkbaharın sonunda günler uzayınca sık görülür. Ekimi erkene alın.

Pratik not: Turp, balkonda ekim alışkanlığı kazanmak için harika bir başlangıçtır: Kısa sürede sonuç verdiği için toprak, sulama ve ışık konusunda hızlı deneyim kazanırsınız. Bir ayda alınan bu deneyim, daha uzun süren sebzelere geçerken işinizi kolaylaştırır. Turp yapraklarını da atmayın; genç yapraklar çorbada ve yumurtalı yemeklerde kullanılabilir. Hasattan sonra yaprakları kesip turpları buzdolabında saklarsanız daha uzun süre gevrek kalırlar.

Turp; marul, roka ve ıspanak gibi yavaş büyüyen yeşilliklerin aralarına ekilebilir. Turp hasat edildiğinde yanındaki bitkiler büyümek için yer bulur.

Yayın: 3 Kasım 2026

Zamanlar ılıman bölgeler (Marmara/Ege) için ortalamadır; bölgenize göre ekim takvimi aracını kullanın.